Suksman Dana Punia
Dana punia manut Hindu wantah sinalih tunggil ajaran hindu sane patut
telebang pinaka aturan sane becik lan suci majeng ring Sanghyang Widhi pinaka
sinalih tunggil ngemargiang ajaran dharma. Lengkara Dana punia, mawit
saking kruna dana sane meartos aturan lan punia meartos , becik,
bagia, alus lan suci. Dana punia pinaka sarana angge nincapang sradha lan
bhaktin iraga majeng Ida Sanghyang Widi Wasa, sios ring punika dana punia
prasida nincapang mana heling lan wirang ring sesama.
2.
Dasar Medana Punia
a. Tattawa
Dasar ajaran dana punia wantah ajaran Tattvam Asi sane
meartos tityang wantah jerone,jerone wantah tityang iraga sareng sami
pateh,elingang Vasudeva kutumbaka,. Iraga sareng sami wantah mesemeton,antuk
punika sepatuta saling tulung tinuilung pantaraning sarwa mahurip.
b. Munggah ring Sastra
ü
Manawadharmasastra
Menawa Dharmasastra wantah kitab hukum hindu muat
indik dana punia kadi puniki:
” caktito’pacamanebhyo data-wyam grha medhina,
samwaibhagasca bhutebhyah kartawyo’nuparodhatah ”
Artosipun:
“Yening penua ring kulawarga(kepala Keluarga) sepatutne
presida ngicenin ajeng-ajengan sarwa mahurip,sida mepaica ajengan ring sang ane
nenten presida nyakan”. (Manawadharmasastra IV.32).
” triswapye tesu dattam hi widhina apyarjitam dhanam,
datur bhawatyan arthaya paratra daturewa ca ”
artosipun :
“Yadiastun arta brana punika kapikolihang sangkaning
swadarma becik,nanging yening nenten kepuniaang ring sang patut,arta punika
jagi kelem ke kawah neraka”. (Manawadharmasastra IV. 193).
” sraddhayestam ca purtam ca nityam kuryada tandritah,
craddhakrite hyaksaye te bhawatah swagatairdhanaih ”
Artosipun :
“Sampunang surud surud medana punia punika taler ngaturang
banten majeng ida Bhetara.Mikolihang arta brana antuk pemargi sane
becik,puniang raris,pemargine punika jagi molihang genah sane becik (Moksa)”.
(Manawadharmasastra IV.226).
” yatkimcidapi data wyam yacitenanasuyaya,
utpatsyate hi tatpatram yattarayati sarwatah ”
Artosipun :
”Prade wenten anak nunas,sepatutnyane icen ipun yadiastun
akidik,antuk manah lascaria, dwaning sane nerima sampun patut nerima,nika
pacang presida ngelebur sehananing dosan sang micayang”.(Manawadharmasastra
IV.228).
” waridastriptimapnoti sukha maksayyamannadah,
tila pradah prajamistam dipadascaksur uttamam ”
artosipun :
“dane sane mepunia toya pacing kepaica kepuasan, sane
mepunia ajengan jagi mangguhang pahala kenikmatan, sane mepunia biji
bijian jagi polih pertisentana, lan sane mepunia kewikanan jagi mangguh
kasidian”. (Manawadharmasastra IV. 229).
” bhumido bhumimapnoti dirgam ayurhiranyadah,
grihado’gryani wesmani rupyado rupam uttamam ”
artosipun :
“Sane mepunia tanah jagi mangguh genah sane becik, mepunia
emas jagi Panjang Yusa,sane mepunia jero/umah jagi mangguh anugrah agung, sane
mepunia perak jagi mangguh keliangan”. (Manawadharmasastra IV. 230).
” wasodascandrasalokyam aswisalokyamaswadah,
anaduddah sriyam pustam godo bradhnasya wistapam ”
Artosipun :
“sane mpunia busana jagi mangguh kerahayuan ring jagat
sekala niskala,Sane mepunia jaran jagi polih linggih kadi Dewa Asvina, mepunia
kebo jagi kepaica keagetan lan sane mepunia lembu jagi kepaica suryaloka
(Sorga)”. (Manawadharmasastra IV. 231).
” yena yena tu bhawena yadyaddanam prayacchati,
tattattenaiwa bhawena prapnoti pratipujitah ”
Artosnyane :
“Napi ja pikayunan jagi kepuniyang pastika jagi mangguh
kesukertan kapungkur wekas”. (Manawadharmasastra IV. 234).
” yo’rcitam pratigrihnati dadatyarcitamewa ca,
tawubhau gacchatah swargam narakam tu wiparyaye ”
artosnyane :
“dane sane Nerima punia antuk rasa Syukur,dane sane lascarya
maicayang,kekalihne jagi mangguh sorga, nanging sane Nerima lan sane micayang
nenten tulus,kekalihne jagi ke neraka”. (Manawadharmasastra IV. 235).
ü
Sarasamucaya
Indik dana punia ring Sarasamuscaya kebaos kadi asapuniki :
“ na mata na pita kincit kasyacit pratipadyate,
danapathyodano jantuh svakarmaphalamacnute “
artosipun :
“Sang sapasira ugi sane mepaica dana punia,ipun sujatine
sane jagi molihang jkarmanipun,mangguh rahayu,dirgayusa”. (Sarasamuccaya 169).
” danena bhogi bhavati medhavi vrddhasevaya,
ahinsaya ca dirghayuriti prahurmanisinah ”
Artosipun :
“prade ngicen dana punia akeh pacing kapica suka tanpaawali
dukkha ,punika taler yasa kerti ayah ayah ring rerama pacing mikolihang
kerahayuan,yenining nenten memati mati pacing mangguh Panjang yusa,asapunika
panikan Ida Bhetara Sinuhun”. (Sarasamuccaya 171).
” dhanani jivitam caica pararthe prajna ut srajet,
sannimittam varam tyago vinace niyate sati ”
artosipun :
Yening agung adnyane,nenten kekeh ring arta brana,urip taler
katur,yen sampun pacing nincapang sukertan krama;dawning dane uning urip nenten
ja selamine; nike mawinen dane lascaria pati urip yen sampun nitenin krama.
” yasya pradanavandhyani dhananyayanti yanti ca,
sa lohakarabhastreva cvannapi na jivati ”
artosnyane :
“arta brana punika wantah titipan,lunga ngerauhin,yening
nenten anggen medana punia, padem wastane,meangkyan binanipun, mekadi puputan
pande besi”. (Sarasamuccaya 179).
3.Soroh-soroh
Dana Punia
Dana
punia nentenja marupa arta brana kemanten,nanging laksana pikayun naler dados
kepuniaang nanging mangda medasar tulus ikhlas. Manut dane Swami Wiwekananda wenten
tetiga pepalihan dana punia,minekadi :
v
Dharmadana : Mesesana budi pekerti sane
becik ngemargiang ajaran dharma.
v
Widyadana : Mepunia
kewikanan/ilmu pengetahuan/ niki sane utama.
v
Arthadana : Mepunia
arta brana sane kebuatang, medasar lascaria lan ngemolihang antuk pemargin
dharma.
Manut
buku pedoman sederhana pelaksanaan agama Hindu dalam masa pembangunan (
1986:136-137 ), kebaosang :
a.
Brahmadana : micayang ajah ajah ring
anak sios utamanipun ajah ajah agama.
b.
Abdhanyadana : nyelametang sang
kebyahparan pati utawi mebela pati.
c.
Atidana : lascaria micayang
istri,pyanak yen sampun mebela pati ring panagara utawi agama
d.
Mahtidana : micayang/donor
ginjal,darah miwah sane siosan nyelametang sangyang atma ( atmahuti ),(
Triguna, I.B.G.Yudha.2011.68 ).
4.Galah Becik Medana Punia
Ring kitab Sarasamuccaya kebaos :
” ayanesu ca yaddattam sadacitimukhesu ca,
candrasuryoparage ca visuve ca tadaksayam ”( Sarasamuccaya 183 )
Artosipun :
Niki galah sane becik medana punia;
a) Uttarayana : rikala surya mentas ring kaletr
katulistiwa,(utamine purnama lan tilem)
b) Wisuwakala : kalaning sanghyang surya nepek ring khatulistiwa,(purnama
lan tilem)
c) Daksinayana : rikala sanghyang surya delod
khatulistiwa,(purnama lan tilem)
d) rikala surya lan wulan caplok kala rau/gerhana.Taler
rikala Ida Bhetara nyejer
5.Dana Punia manut Ajaran
Bhagawadgita
” datavyam iti yad danam diyate ’nupakarine
dese kale ca patre ca tad danam
sattvikam smrtam ”( Bhagawadgita XVII.20 )
artinya :
Medana punia nenten metetujon
mikolihang hasil,maka serada pinaka swadarma manut genah,kala lan sang sane
patut nerima,nika kebaos sattvika.
Yening Tegesang,micayang Dana Punia
punika kedasarin antuk manah lascaria/tulus iklas, nenten pamer,kapikolihang
antuk dharma lan kepaica ring sang sane patut,genah lan galah sane patut nika
kebaos sattvika. Minekadi conto :
a.
Ngicen jinah ring sang lara sane
yakti yakti lara tiwas.
b.
Medana punia ring pura nenten
sangkaning jorjoran,pamer mangda kesumbungang
c.
Medana punia ring pemangku,sulinggih
pinaka Rsi Yadnya.
” yat tu pratyupakarartham
phalam uddisya va punah,
diyate ca pariklistam
tad danam rajasam smrtam”( Bhagawadgita XVII.21 )
artosipun :
Dana punia sane keaturang matetujon
mangda polih keuntungan kapungkur wekas,napimalih antuk manah tan becik,pamer,
punia sapunika mewastanin punia rajasik.conto ipun minekadi :
ü Ngaturang dana punia ke pura paling ageng,mangda kekantenang
ngangobin.
ü Ngicen jinah ring anak tiwas mangda kesumbungang/dihormati /
disegani.
.
” adesa-kale yad danam
apatrebhyas ca diyate,
asat-krtam avajnatam
tat tamasam udahrtam”( Bhagawadgita XVII.22 )
artosipun :
mepunia ring galah genah lan sane
nenten patut Nerima ,naler medasar
irihari duleg beranti nika kewastanin tamasik .
conto :
v
Ngicenin pengemis jinah antuk
nyamparang ketanah,saha akedik padahal anak sugih.
v
Medana punia ke pura antuk hasil
korupsi,utawi pekaryan sane adharma
Pamuput;
Dana punia punika patut pisan
kelaksanayang ring sang sane patut nerima,minekadi anak tiwas nektek,anak
sungkan,ring pura rikala meyadnya utawi ngewangun,rikala ketiben baya
kebyahparan ,ring pemangku lan sulinggih pinaka Rsi yadnya. Miwah sane
tiosan,nika jagi mikolihang kasukertan kedirgayusan ring kahuripan nanging sane
medasar punia satwika.
Manixs,medio 081223



Tidak ada komentar:
Posting Komentar