Kamis, 07 Desember 2023

DANA PUNIA/SEDEKAH MANUT AGAMA HINDU

 Suksman Dana Punia

Dana punia manut Hindu wantah sinalih tunggil ajaran hindu sane patut telebang pinaka aturan sane becik lan suci majeng ring Sanghyang Widhi pinaka sinalih tunggil ngemargiang ajaran dharma. Lengkara Dana punia, mawit saking kruna dana sane meartos aturan lan punia meartos , becik, bagia, alus lan suci. Dana punia pinaka sarana angge nincapang sradha lan bhaktin iraga majeng Ida Sanghyang Widi Wasa, sios ring punika dana punia prasida nincapang mana heling lan wirang ring sesama.

2.     Dasar  Medana Punia

a.   Tattawa

Dasar ajaran dana punia wantah ajaran Tattvam Asi sane meartos tityang wantah jerone,jerone wantah tityang iraga sareng sami pateh,elingang Vasudeva kutumbaka,. Iraga sareng sami wantah mesemeton,antuk punika sepatuta saling tulung tinuilung pantaraning sarwa mahurip.

b.     Munggah ring Sastra

ü  Manawadharmasastra

Menawa Dharmasastra wantah kitab hukum hindu muat indik dana punia kadi puniki:

” caktito’pacamanebhyo data-wyam grha medhina,

samwaibhagasca bhutebhyah kartawyo’nuparodhatah ”

Artosipun:

“Yening penua ring kulawarga(kepala Keluarga) sepatutne presida ngicenin ajeng-ajengan sarwa mahurip,sida mepaica ajengan ring sang ane nenten presida nyakan”. (Manawadharmasastra IV.32).

 

” triswapye tesu dattam hi widhina apyarjitam dhanam,

datur bhawatyan arthaya paratra daturewa ca ”

artosipun :

“Yadiastun arta brana punika kapikolihang sangkaning swadarma becik,nanging yening nenten kepuniaang ring sang patut,arta punika jagi kelem ke kawah neraka”. (Manawadharmasastra IV. 193).

 

” sraddhayestam ca purtam ca nityam kuryada tandritah,

craddhakrite hyaksaye te bhawatah swagatairdhanaih ”

Artosipun :

“Sampunang surud surud medana punia punika taler ngaturang banten majeng ida Bhetara.Mikolihang arta brana antuk pemargi sane becik,puniang raris,pemargine punika jagi molihang genah sane becik (Moksa)”. (Manawadharmasastra IV.226).

 

” yatkimcidapi data wyam yacitenanasuyaya,

utpatsyate hi tatpatram yattarayati sarwatah ”

Artosipun :

”Prade wenten anak nunas,sepatutnyane icen ipun yadiastun akidik,antuk manah lascaria, dwaning sane nerima sampun patut nerima,nika pacang presida ngelebur sehananing dosan sang micayang”.(Manawadharmasastra IV.228).

 

” waridastriptimapnoti sukha maksayyamannadah,

tila pradah prajamistam dipadascaksur uttamam ”

artosipun :

“dane sane mepunia toya pacing kepaica kepuasan, sane mepunia ajengan jagi mangguhang pahala kenikmatan, sane mepunia biji bijian jagi polih pertisentana, lan sane mepunia kewikanan jagi mangguh kasidian”. (Manawadharmasastra IV. 229).

 

” bhumido bhumimapnoti dirgam ayurhiranyadah,

grihado’gryani wesmani rupyado rupam uttamam ”

artosipun :

“Sane mepunia tanah jagi mangguh genah sane becik, mepunia emas jagi Panjang Yusa,sane mepunia jero/umah jagi mangguh anugrah agung, sane mepunia perak jagi mangguh keliangan”. (Manawadharmasastra IV. 230).

 

” wasodascandrasalokyam aswisalokyamaswadah,

anaduddah sriyam pustam godo bradhnasya wistapam ”

Artosipun :

“sane mpunia busana jagi mangguh kerahayuan ring jagat sekala niskala,Sane mepunia jaran jagi polih linggih kadi Dewa Asvina, mepunia kebo jagi kepaica keagetan lan sane mepunia lembu jagi kepaica suryaloka (Sorga)”. (Manawadharmasastra IV. 231).

 

” yena yena tu bhawena yadyaddanam prayacchati,

tattattenaiwa bhawena prapnoti pratipujitah ”

Artosnyane :

“Napi ja pikayunan jagi kepuniyang pastika jagi mangguh kesukertan kapungkur wekas”. (Manawadharmasastra IV. 234).

 

” yo’rcitam pratigrihnati dadatyarcitamewa ca,

tawubhau gacchatah swargam narakam tu wiparyaye ”

artosnyane :

“dane sane Nerima punia antuk rasa Syukur,dane sane lascarya maicayang,kekalihne jagi mangguh sorga, nanging sane Nerima lan sane micayang nenten tulus,kekalihne jagi ke neraka”. (Manawadharmasastra IV. 235).

 

ü  Sarasamucaya

 

Indik dana punia ring Sarasamuscaya kebaos kadi asapuniki :

 

“ na mata na pita kincit kasyacit pratipadyate,

danapathyodano jantuh svakarmaphalamacnute “

artosipun :

“Sang sapasira ugi sane mepaica dana punia,ipun sujatine sane jagi molihang jkarmanipun,mangguh rahayu,dirgayusa”. (Sarasamuccaya 169).

 

” danena bhogi bhavati medhavi vrddhasevaya,

ahinsaya ca dirghayuriti prahurmanisinah ”

Artosipun :

“prade ngicen dana punia akeh pacing kapica suka tanpaawali dukkha ,punika taler yasa kerti ayah ayah ring rerama pacing mikolihang kerahayuan,yenining nenten memati mati pacing mangguh Panjang yusa,asapunika panikan Ida Bhetara Sinuhun”. (Sarasamuccaya 171).

 

” dhanani jivitam caica pararthe prajna ut srajet,

sannimittam varam tyago vinace niyate sati ”

artosipun :

Yening agung adnyane,nenten kekeh ring arta brana,urip taler katur,yen sampun pacing nincapang sukertan krama;dawning dane uning urip nenten ja selamine; nike mawinen dane lascaria pati urip yen sampun nitenin krama.

 

” yasya pradanavandhyani dhananyayanti yanti ca,

sa lohakarabhastreva cvannapi na jivati ”

artosnyane :

“arta brana punika wantah titipan,lunga ngerauhin,yening nenten anggen medana punia, padem wastane,meangkyan binanipun, mekadi puputan pande besi”. (Sarasamuccaya 179).

 

 3.Soroh-soroh Dana Punia

Dana punia nentenja marupa arta brana kemanten,nanging laksana pikayun naler dados kepuniaang nanging mangda medasar tulus ikhlas. Manut dane Swami Wiwekananda wenten tetiga pepalihan dana punia,minekadi :

v  Dharmadana : Mesesana budi pekerti sane becik ngemargiang ajaran dharma.

v  Widyadana   : Mepunia kewikanan/ilmu pengetahuan/ niki sane utama.

v  Arthadana    :  Mepunia arta brana sane kebuatang, medasar lascaria lan ngemolihang antuk pemargin dharma.

Manut buku pedoman sederhana pelaksanaan agama Hindu dalam masa pembangunan ( 1986:136-137 ), kebaosang :

a.     Brahmadana : micayang ajah ajah ring anak sios utamanipun ajah ajah agama.

b.     Abdhanyadana : nyelametang sang kebyahparan pati utawi mebela pati.

c.     Atidana : lascaria micayang istri,pyanak yen sampun mebela pati ring panagara utawi agama

d.     Mahtidana : micayang/donor ginjal,darah miwah sane siosan nyelametang sangyang atma ( atmahuti ),( Triguna, I.B.G.Yudha.2011.68 ).

 

4.Galah Becik Medana Punia

Ring kitab  Sarasamuccaya kebaos :

” ayanesu ca yaddattam sadacitimukhesu ca,

candrasuryoparage ca visuve ca tadaksayam ”( Sarasamuccaya 183 )

Artosipun :

Niki galah sane becik medana punia;

a)  Uttarayana : rikala surya mentas ring kaletr katulistiwa,(utamine purnama lan tilem)

b)  Wisuwakala : kalaning sanghyang surya nepek ring khatulistiwa,(purnama lan tilem)

c)  Daksinayana : rikala sanghyang surya delod khatulistiwa,(purnama lan tilem)

d) rikala surya lan wulan caplok kala rau/gerhana.Taler rikala Ida Bhetara nyejer

 

5.Dana Punia manut Ajaran Bhagawadgita

” datavyam iti yad danam diyate ’nupakarine

dese kale ca patre ca tad danam sattvikam smrtam ”( Bhagawadgita XVII.20 )

artinya :

Medana punia nenten metetujon mikolihang hasil,maka serada pinaka swadarma manut genah,kala lan sang sane patut nerima,nika kebaos sattvika.

Yening Tegesang,micayang Dana Punia punika kedasarin antuk manah lascaria/tulus iklas, nenten pamer,kapikolihang antuk dharma lan kepaica ring sang sane patut,genah lan galah sane patut nika kebaos sattvika. Minekadi conto :

a.     Ngicen jinah ring sang lara sane yakti yakti lara tiwas.

b.     Medana punia ring pura nenten sangkaning jorjoran,pamer mangda kesumbungang

c.     Medana punia ring pemangku,sulinggih pinaka Rsi Yadnya.  

” yat tu pratyupakarartham phalam uddisya va punah,

diyate ca pariklistam tad danam rajasam smrtam”( Bhagawadgita XVII.21 )

artosipun :

Dana punia sane keaturang matetujon mangda polih keuntungan kapungkur wekas,napimalih antuk manah tan becik,pamer, punia sapunika mewastanin punia rajasik.conto ipun minekadi :

ü  Ngaturang dana punia ke pura paling ageng,mangda kekantenang ngangobin.

ü  Ngicen jinah ring anak tiwas mangda kesumbungang/dihormati / disegani.

.

” adesa-kale yad danam apatrebhyas ca diyate,

asat-krtam avajnatam tat tamasam udahrtam”( Bhagawadgita XVII.22 )

artosipun :

mepunia ring galah genah lan sane nenten patut Nerima ,naler  medasar irihari duleg beranti nika kewastanin tamasik .

conto :

v  Ngicenin pengemis jinah antuk nyamparang ketanah,saha akedik padahal anak sugih.

v  Medana punia ke pura antuk hasil korupsi,utawi pekaryan sane adharma

Pamuput;

Dana punia punika patut pisan kelaksanayang ring sang sane patut nerima,minekadi anak tiwas nektek,anak sungkan,ring pura rikala meyadnya utawi ngewangun,rikala ketiben baya kebyahparan ,ring pemangku lan sulinggih pinaka Rsi yadnya. Miwah sane tiosan,nika jagi mikolihang kasukertan kedirgayusan ring kahuripan nanging sane medasar punia satwika.

Manixs,medio 081223

Mepunia ring Pura

Rsi Bojana,punia ring sulinggih

ring pura pura perlu wenten kotak dana punia
angge ngewantu yadnya utawi pewangunan ring Pura inucap


  

Tidak ada komentar:

Posting Komentar